Het beest in de jungle

Afbeelding: schetsmodel van een portretbuste van Henry James, gemaakt door Francis Derwent Wood.


 

data57076257-43dce8

In de NRC van zaterdag 3 april stond deze grafiek met de prognose van het aantal coronapatiënten op de intensive care. Als je de blauwe lijn volgt, zijn de 1.900 IC-bedden binnen een paar dagen vol. Daarna heerst er gedurende zes tot acht weken een groot beddentekort. Rond 1 mei bereikt dat probleem een omvang van ongeveer 400 coronapatiënten zonder IC-bed. De blauwe lijn is omgeven door een lichtblauwe gevarenzone, waarvan de bovenzijde raakt aan een totaal van 3.500 coronapatiënten op de intensive care.

Schermafbeelding 2020-06-26 om 12.23.57

RIVM 1 april b

De toelichting verwees naar de ‘technische briefing’ op woensdag 1 april door RIVM-directeur Jaap van Dissel. Hij leidde de aanwezige Tweede Kamerleden rond in een mistig landschap vol aannames en onzekerheden. Zijn presentatie bevatte onder andere deze sheets. De bovenste diende als voorbeeld voor het grafiekje in de NRC. De onderste verklaart de brede gevarenzone: het reproductiegetal kan stijgen of dalen.

Schermafbeelding 2020-06-26 om 10.03.07Die inschatting rijmde niet met de mededeling van Van Dissel dat het reproductiegetal in de voorgaande periode was gedaald:

Ik heb u laten zien dat de R0 dalende is en dat de daling die ik u de vorige keer toonde lijkt door te werken. Dat is gunstig, maar tegelijkertijd moet ik absoluut de boodschap meegeven dat dat alleen maar zo blijft als we ook onze maatregelen nu blijven handhaven, want we zijn er nog lang niet.

Ondanks de gebrekkige registratie van het aantal infecties was het aannemelijk dat de kritische waarde van één al rond 16 maart werd bereikt.

RIVM 8 april

Op woensdag 8 april vond de volgende technische briefing plaats. Opnieuw kwam Van Dissel naar Den Haag om de parlementsleden te informeren. Een week nadat hij meldde dat het reproductiegetal was gedaald, houdt het RIVM nog steeds rekening met een ‘worst case scenario’ met ongeveer 2800 coronapatiënten op de intensive care. Maar wie goed keek, zag dat het zwarte stippellijntje van de door de Nationale Intensive Care Evaluatie (NICE) geregistreerde IC-bezetting al een knikje maakte.

data57266791-5ea50b

In de NRC van zaterdag 10 april verscheen een grafiek waarvoor uitsluitend de informatie werd gebruikt van NICE en het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS). Het is een uitvergroting van het zwarte stippellijntje van de RIVM-grafiek. Door de schaal te beperken tot 1.500 lijkt het grootste gevaar geweken. De toelichting draaide om de vraag wanneer er minder dan 650 IC-patiënten zouden zijn. Waarschijnlijk kon de overheid op dat moment de beperkende maatregelen verlichten.

RIVM 16 april

Een week later had Van Dissel de nieuwe gegevens over de IC-plaatsen weer verwerkt. Het knikje in het zwarte stippellijntje heeft zich doorgezet, de gevarenzone is aanzienlijk versmald en beperkt tot een maximum van 1800 IC-patiënten.

data57441917-91b5f1

De NRC van zaterdag 17 april publiceerde onder de kop “Bezetting van de intensive cares kan in mei weer normaal worden” een getrouwe kopie van de RIVM-grafiek. Alleen de markering van de gewone IC-capaciteit is weggelaten, net zoals de rode lijn die aangeeft wat er zou gebeuren zonder maatregelen.

Schermafbeelding 2020-05-09 om 12.23.40

Met die rode lijn is iets vreemds aan de hand. Door de RIVM-grafieken van 1 april en 16 april over elkaar te leggen, wordt een onverklaarbaar verschil tussen de scenario’s ‘zonder bestrijding’ zichtbaar. Deze vergelijking laat ook zien dat de inschatting van het risico op een tekort aan IC-bedden in twee weken tijd totaal is veranderd.

Schermafbeelding 2020-05-09 om 12.54.13

Een andere vergelijking van de RIVM-grafieken van 16 april en 1 april over de mate van onzekerheid maakt duidelijk dat de presentatie van de feiten meer dan vier weken achterliep op de werkelijke stand van zaken.

Op 1 april was het reproductiegetal naar schatting kleiner dan 1 en bevonden we  al in de ‘veilige’ zone. Desondanks hield het RIVM in de weken daarna een angstbeeld in stand dat zich vertaalde in de media en de Tweede Kamer. Diederik Gommers, voorman van de Nederlandse intensivisten, bleef bijna dagelijks herhalen dat er ongelukken zouden gebeuren wanneer het aantal IC-patiënten de 2.400 had bereikt:

In de praktijk is een hoger aantal echt niet haalbaar. Anders zou het accent van de zorg op de beste uitkomst voor de maatschappij komen te liggen, in plaats van beste uitkomst voor de patiënt.

Achteraf is de NRC-grafiek van 3 april onjuist en zelfs misleidend. Datzelfde geldt voor de RIVM-grafieken van 1 en 8 april. Het geprojecteerde onheil was al teruggebracht tot beheersbare proporties, terwijl de modelleurs van het RIVM als gevolg van een gebrek aan “daadwerkelijke getallen” een parallelle werkelijkheid creëerden. Onbedoeld drong die de echte effecten van de coronacrisis naar de achtergrond. Bijna onopgemerkt voltrokken zich zo de grote drama’s binnen de verpleeg- en verzorgingstehuizen en van de uitgestelde zorg.

In die eerste weken van april groeide het dreigende tekort aan IC-bedden uit tot het nationale beest in de jungle. De tekst van deze novelle van Henry James is te downloaden via Project Gutenberg.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: